جبر او اختيار دیالکتیک

د «جبر او اختیار: دیالکتیک» لیکوال سید بهاوالدین مجروح دی، چې د افغانستان له وتلو فیلسوفانو، ادیبانو او پوهانو څخه شمېرل کېږي. «جبر او اختیار: دیالکتیک» د پوهاند ډاکټر سید بهاوالدین مجروح یو ژور فلسفي اثر دی چې د انسان د ازادې ارادې او جبر ترمنځ اړیکه په تحلیلي او دیالکتیکي طریقه څېړي. لیکوال هڅه کوي دا وښيي چې د انسان ژوند نه په بشپړ ډول د جبر تابع دی او نه هم مطلق اختیار لري، بلکې د انسان اراده، ټولنیز شرایط، تاریخ او طبیعي قوانین ټول د هغه په کړنو اغېز لري. په کتاب کې د جبر او اختیار موضوع د اسلامي فلسفې، یوناني فلسفې او لوېدیځو مفکرینو د نظریاتو په رڼا کې څېړل شوې ده. لیکوال د بېلابېلو فلسفي مکتبونو دلایل او نقدونه وړاندې کوي او لوستونکی دې ته هڅوي چې موضوع یوازې د تقلید له مخې ونه مني، بلکې په استدلال او فکر یې وارزوي. همدارنګه کتاب د انسان د مسؤلیت، اخلاقو، عدالت، ازادۍ او د ټولنیز ژوند د ارزښتونو په اړه بحث کوي. مجروح استدلال کوي چې انسان که څه هم له ځینو محدودیتونو سره مخ دی، خو بیا هم د خپلو ډېرو کړنو په وړاندې مسؤلیت لري او د عقل او شعور په مرسته کولای شي سمې پرېکړې وکړي. د کتاب ځانګړنه دا ده چې فلسفي بحثونه په منظم او منطقي ډول وړاندې کوي او لوستونکی ژور فکر او تحلیل ته رابولي. دا اثر یوازې د جبر او اختیار بحث نه کوي، بلکې د انسان، ټولنې او ژوند د مانا په اړه هم مهمې فلسفي پوښتنې راپورته کوي. په ټوله کې، «جبر او اختیار: دیالکتیک» د پوهاند ډاکټر سید بهاوالدین مجروح یو ارزښتناک فلسفي کتاب دی چې د انسان د ازادۍ، مسؤلیت، تقدیر او اختیار موضوع له بېلابېلو فلسفي لیدلورو څخه په ژور او علمي ډول څېړي او د معاصرې افغان فلسفي لیکنې له مهمو اثارو څخه ګڼل کېږي.